عبدالجباربن زين العابدين شكوئى
64
مصباح الحرمين ( فارسى )
عمالقه قومىاند از اولاد عمليق يا عملاق بن لاود بن سام بن نوح عليه السلام كه در بلاد متفرّق شده بودند « 1 » . از قرارى كه نوشتهاند اسماعيل عليه السلام از زن جُرهُميّه دوازده فرزند داشت « 2 » ، از جمله نابت « 3 » و قيدار و قسطور « 4 » ؛ بعد از وفات اسماعيل عليه السلام ، نابت « 5 » متولّى كعبه شد ، و از او و قيدار اولاد بسيار به هم رسيد . چون ثابت وفات يافت ، مضاض ، برادر مادرى او متولّى كعبه شد و به اولاد اسماعيل عليه السلام و تمامى جُرهُم پادشاهى كرد ، و در قبقعان ( به دو قاف و عين بىنقطه كه موضعى است در اعالىِ « 6 » مكّه ) نشست و جماعت عمالقه در اسافلِ « 7 » مكّه سكنى داشتند ، و شخصى سميدع نام را بر خود امير كردند . خلاصه باز كعبه در ايّام جُرهُم خراب شد ، و جُرهُم او را بنا نمود . پس ميان جُرهُم و عمالقه جنگى واقع شد و سميدع با جمع كثير از طرفين كشته شد ، بالاخره عمالقه غالب آمد ، جُرهُم و اولاد اسماعيل عليه السلام از مكّه فرار نمودند ، و عمالقه آنجا پادشاهى كردند ، و در ايّام ايشان نيز كعبه خراب شد و ايشان ساختند ، آخرالامر عصيان ورزيدند و حرمت كعبه نگاه نداشتند پس خدا مورچه را بر ايشان مسلّط ساخته ، گريختند و به يمن رفتند . در آنجا هلاك شدند و مكّه باز هم به تصرّف جُرهُم و اولاد اسماعيل عليه السلام درآمد « 8 » . هفتم بناى قُصَىّ بن كلاب است : قصىّ ( به ضمّ قاف و فتح صاد مهمله و تشديد ياء ) پدر عبدمناف جدّ پيغمبر صلى الله عليه و آله است ، و مُجملى از احوال او اين است كه : پدر او ، كلاب بن مرّه ، فاطمه بنت سعد را به عقد خود درآورده از او زهره و قُصَىّ به هم رسيدند ، و چون كلاب فوت شد فاطمه به عقد ربيعة بن حرام درآمد ، و ربيعه او را با پسرش قُصَىّ برداشته به شام برد ، چون قُصَىّ به حدّ رشد رسيد ميان او و اهل ربيعه
--> ( 1 ) - الاختصاص / 264 ؛ بحار 11 / 56 ب 1 ح 57 . ( 2 ) - ترجمه اخبار مكّه 1 / 66 . ( 3 ) - عبارت متن « ثابت » . م . ( 4 ) - نام اين فرد در تاريخ طبرى « وطور » يا « يطور » ، و در ترجمه اخبار مكّه « يطور » ، و در شفاءالغرام « قطور » ذكر شده است . م . ( 5 ) - عبارت متن « ثابت » . م . ( 6 ) - اعالى : در تداول جغرافيا نويسان قديم عربى زبان ، اعالى را بر شمال هر ناحيه اطلاق مىكردند . لغت نامه . ( 7 ) - اسافِل : پايينها . لغت نامه . ( 8 ) - بطور مشروح و با اندكى تغيير در : ترجمه اخبار مكّه 1 / 73 - 66 ؛ در اين منابع نيز اشاره به بناى عمالقه و جُرهُم شده است : مستدرك 9 / 325 ب 8 ح 11012 - 5 ؛ بحار 96 / 48 ب 4 ح 37 .